“Βίνσεντ βαν Γκογκ” της Νάγιας Κουναλάκη

Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ γεννήθηκε στις 30 Μαρτίου 1853 στο Ζίντερτ της Νότιας Ολλανδίας. Δούλεψε  αρχικά σε μια εταιρία εμπορίου πινάκων στη Χάγη, το Λονδίνο και το Παρίσι, στο Μπορινάζ, στο Βέλγιο, και τελικά, το 1880 έγινε ο ίδιος  ζωγράφος. Πρόκειται για έναν αυτοδίδακτο καλλιτέχνη, που έμαθε ορισμένα τεχνικά στοιχεία της ελαιογραφίας και της υδατογραφίας από έναν τοπιογράφο, εξάδελφό του.

Το 1886, έφυγε από την Ολλανδία και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου και έζησε μαζί με τον αδελφό του Τεό, έμπορο τέχνης και προστάτη καλλιτεχνών όπως ο Εμίλ Μπερνάρ, ο Εντγκάρ Ντεγκά, ο Πολ Γκογκέν, ο Ζορζ Σερά και ο Τουλούζ- Λοτρέκ.

Η προσωπικότητα των ζωγράφων αυτών, επηρέασε τον Βαν Γκογκ, ο οποίος  συνέλαβε την ιδέα ενός «εργαστηρίου του Νότου», στην πόλη Αρλ, όπου θα δούλευαν από κοινού οι πρωτοπόροι καλλιτέχνες της εποχής. Μόνο όμως ο ζωγράφος Γκωγκέν τον ακολούθησε.

Το έργο του

Μέσα σε σχεδόν μια δεκαετία ο βαν Γκογκ ζωγράφισε 2.100 πίνακες, μεταξύ αυτών και 860 ελαιογραφίες, τις πιο πολλές στα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του. Το έργο του περιλαμβάνει τοπία, νεκρές φύσεις, πορτρέτα και αυτοπροσωπογραφίες Τα έργα της ολλανδικής περιόδου του (1880-1886) είναι βαριά, με χρώματα πλούσια αλλά σε χαμηλούς τόνους και με όχι ιδιαίτερη εκλέπτυνση. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της τέχνης του της πρώτης αυτής περιόδου είναι ο πίνακας «Οι πατατοφάγοι».

Όταν, στο Παρίσι, ήρθε σε επαφή με τους άλλους νεωτεριστές ζωγράφους της εποχής, τις γιαπωνέζικες στάμπες και τα έργα μεγάλων κολοριστών του παρελθόντος όπως ο Ντελακρουά, το ύφος του άλλαξε ριζικά, για να καταλήξει στα εκθαμβωτικά χρώματα και τις παχιές, ξέφρενες πινελιές της περιόδου του Αρλ.

Τα δυόμισι τελευταία χρόνια της ζωής του, ζωγράφισε εκατοντάδες πίνακες, ανάμεσα στους οποίους και τα πασίγνωστα έργα του «Αυτοπροσωπογραφία», «Ηλιοτρόπια», «Νύχτα με άστρα» κ.α. Οι υδατογραφίες του και τα σχέδιά του χαρακτηρίζονται από ανάλογη ένταση και παρουσιάζουν επίσης μεγάλο ενδιαφέρον.


Το 1889 εισάγεται στο ψυχιατρικό κέντρο του μοναστηριού του Αγίου Παύλου στον Σαιν Ρεμύ, όπου και παραμένει συνολικά για ένα περίπου χρόνο πάσχοντας από κατάθλιψη. Κατά την παραμονή του εκεί, συνεχίζει να ζωγραφίζει. Τον Μάιο του 1890 εγκαταλείπει την ψυχιατρική κλινική και ζει για ένα διάστημα σε μία περιοχή κοντά στο Παρίσι, όπου παρακολουθείται από τον γιατρό Πωλ Γκασέ, στον οποίο είχε συστήσει τον βαν Γκογκ ο ζωγράφος Καμίλ Πισαρό. Στο διάστημα που παρακολουθείται ιατρικά, ο βαν Γκογκ παράγει ένα μόνο έργο, που αποτελεί προσωπογραφία του Γκασέ. Τον Ιούλιο του 1890, ο βαν Γκογκ εμφανίζει συμπτώματα έντονης κατάθλιψης και τελικά αυτοπυροβολείται στο στήθος στις 27 Ιουλίου ενώ πεθαίνει δύο ημέρες αργότερα. Δεν είναι απολύτως βέβαιο ποιο ήταν το τελευταίο του έργο, αλλά πρόκειται πιθανά για το έργο με τον τίτλο Ο κήπος του Ντωμπινύ ή για τον πίνακα Σιτοχώραφο με κοράκια.

Μετά το θάνατο του βαν Γκογκ, η φήμη του εξαπλώθηκε ραγδαία, με αποκορύφωμα μεγάλες εκθέσεις έργων του που πραγματοποιήθηκαν στο Παρίσι (1901), το Άμστερνταμ (1905), την Κολωνία (1912), τη Νέα Υόρκη (1913) και το Βερολίνο (1914).

Συνολικά δημιούργησε σε διάστημα περίπου δέκα ετών περισσότερα από 800 πίνακες και 1000 μικρότερα σχέδια. Σώζεται ακόμα εκτενής αλληλογραφία του με τον αδελφό του, που περιλαμβάνει περισσότερα από 700 γράμματα. Επίσης ο βαν Γκογκ είναι διάσημος για τις πινελιές του οι οποίες πολλές φορές παρουσιάζουν μια κίνηση.

Οι πίνακες του

«ΟΙ ΠΑΤΑΤΟΦΑΓΟΙ»

O βαν Γκογκ είδε τους «Πατατοφάγους» ως έκθεμα για το οποίο εσκεμμένα επέλεξε μία δύσκολη σύνθεση για να αποδείξει ότι εξελισσόταν σε καλό ζωγράφο προσώπων. Ο πίνακας έπρεπε να απεικονίσει την σκληρή πραγματικότητα της αγροτικής ζωής, έτσι ζωγράφισε τους χωρικούς με άγρια πρόσωπα και κοκαλιάρικα χέρια, ταλαιπωρημένα από τη σκληρή δουλειά. Ήθελε να δείξει με αυτό τον τρόπο ότι «είχαν οι ίδιοι, με αυτά τα χέρια, καλλιεργήσει το φαγητό που είχαν στο πιάτο τους και έτσι το είχαν κερδίσει με τιμιότητα».

«ΑΝΘΙΣΜΕΝΗ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ»

Τα μεγάλα ανθισμένα κλαδιά σαν κι αυτά με φόντο τον γαλάζιο ουρανό ήταν ένα από τα αγαπημένα θέματα του βαν Γκογκ. Τα λουλούδια της αμυγδαλιάς που ανθίζει νωρίς την άνοιξη γίνονται το σύμβολο της καινούργιας ζωής. Ο βαν Γκογκ δανείστηκε το θέμα, τα έντονα περιγράμματα και την τοποθέτηση των δέντρων στο πλάνο από τη γιαπωνέζικη χαρακτική

«ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΑ»

Ο Βίνσεντ ζωγράφισε συνολικά πέντε μεγάλους καμβάδες με ηλιοτρόπια σε βάζο, με τρεις αποχρώσεις του κίτρινου «και τίποτα άλλο». Με αυτόν τον τρόπο έδειξε ότι ήταν δυνατό να δημιουργήσεις μία εικόνα με αμέτρητες παραλλαγές ενός μόνο χρώματος, χωρίς καθόλου να χαθεί η ποιητική έκφρασή της.

«ΤΑ ΦΘΑΡΜΕΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ»

Τα φθαρμένα παπούτσια ήταν μια ασυνήθιστη επιλογή για πίνακα. Ένας γνωστός του Βαν Γκογκ περιέγραψε πώς ο Βίνσεντ αγόρασε τα παλιά εργατικά παπούτσια σε μία υπαίθρια αγορά. Μετά τα φόρεσε και περπάτησε στις λάσπες μέχρι να βρομίσουν. Τότε μόνο θεώρησε ότι έχουν ενδιαφέρον για να τα ζωγραφίσει. Ο Βαν Γκογκ έκανε αρκετές νεκρές φύσεις με αυτό το θέμα.

«ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΠΟΥ ΦΛΕΡΤΑΡΟΥΝ»

Ερωτευμένα ζευγάρια σουλατσάρουν στα μονοπάτια κάτω από νεαρές καστανιές και κάθονται στα παγκάκια. Χρησιμοποίησε μια πιο ελεύθερη παραλλαγή της τεχνικής των πουαντιλιστών (έφτιαχναν τις συνθέσεις τους με κουκίδες χρώματος).   Ο Βαν Γκογκ χρησιμοποίησε μικρές πινελιές από χρώματα σε διαφορετικά μήκη και κατευθύνσεις. Αυτό τον βοήθησε να δημιουργήσει το εφέ μιας αστραφτερής ανοιξιάτικης μέρας, το οποίο ταίριαξε με την αίσθηση της οικειότητας και της συντροφικότητας που ήθελε να εκφράσει. Κι ο ίδιος λαχταρούσε να έχει σύζυγο και να κάνει οικογένεια, αλλά είχε τις «πιο απίθανες ερωτικές σχέσεις». Τελικά παραιτήθηκε από την ιδέα και αφοσιώθηκε στην τέχνη του.  

«ΤΟ ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ» Την περίοδο που ήταν στην Αρλ, ο Βαν Γκογκ έφτιαξε αυτό τον πίνακα με το υπνοδωμάτιό του στο Κίτρινο Σπίτι. Το είχε «διακοσμήσει» ο ίδιος, με απλά έπιπλα και με δικά του έργα στους τοίχους. Με τα έντονα χρώματα ήθελε να εκφράσει «ανάπαυση» και «ύπνο». Οι έρευνες δείχνουν ότι οι έντονες αντιθέσεις στα χρώματα που βλέπουμε στο έργο σήμερα είναι αποτέλεσμα του αποχρωματισμού του με τα χρόνια. Οι πόρτες και τα παράθυρα για παράδειγμα, ήταν μοβ και όχι το γαλάζιο που βλέπουμε πλέον.   H παράξενη γωνία του πίσω τοίχου, ωστόσο, δεν ήταν λάθος του Βαν Γκογκ, ήταν όντως στραβή.

Οι κανόνες της προοπτικής φαίνεται ότι δεν έχουν εφαρμοστεί με ακρίβεια σε όλο τον πίνακα, αλλά ήταν εσκεμμένη επιλογή.

«ΣΙΤΑΡΟΧΩΡΑΦΟ ΜΕ ΚΟΡΑΚΙΑ»

Το «Σιταροχώραφο με τα κοράκια» είναι από τους διάσημους πίνακες του Βαν Γκογκ. Λέγεται ότι ήταν ο τελευταίος που ζωγράφισε. Λέγεται επίσης πως ο απειλητικός ουρανός, τα κοράκια και ο δρόμος που δεν πάει πουθενά αναφέρονται στο τέλος της ζωής του που έβλεπε να πλησιάζει. Στην πραγματικότητα, έφτιαξε πολλούς ακόμη πίνακες μετά από αυτόν. Ωστόσο, με τα χωράφια του σταριού κάτω από τον θυελλώδη ουρανό, ήθελε όντως να εκφράσει «τηνθλίψη και την ακραία μοναξιά», αλλά ταυτόχρονα ήθελε να δείξει αυτό που θεωρούσε ότι ήταν η εξοχή: «κάτι υγιές που σου δίνει δύναμη».

Ο ΘΕΡΙΣΜΟΣ»

Ο Βαν Γκογκ ήθελε να δείξει τη ζωή των χωρικών και τη δουλειά τους με τη γη –ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στην τέχνη του– και ζωγράφισε αρκετά στάδια του θερισμού. Βλέπουμε ένα μισοκομμένο χωράφι σταριού, σκάλες και αρκετά κάρα. Ένας θεριστής με δρεπάνι δουλεύει στο βάθος, γι’ αυτό ονόμασε τον πίνακα «La moisson» ή «Ο Θερισμός».

«ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΑΙΤΟ»

Σε ένα από τα αυτοπορτρέτα του, εδώ παρουσιάζεται ως ζωγράφος, κρατώντας την παλέτα και τα πινέλα, μπροστά στο καβαλέτο. Έδειχνε ότι ήταν ένας μοντέρνος ζωγράφος χρησιμοποιώντας ένα νέο στυλ ζωγραφικής, με φωτεινά, ξεκάθαρα χρώματα. Η παλέτα περιέχει τα συμπληρωματικά χρωματικά ζευγάρια κόκκινο/πράσινο, κίτρινο/μοβ και μπλε/πορτοκαλί. Τα έχει βάλει το ένα δίπλα στο άλλο για να τονίζουν το ένα το άλλο: το γαλάζιο της ποδιάς του και το πορτοκαλοκόκκινο της γενειάδας του.   Αυτός ο πίνακας είναι ο τελευταίος που ζωγράφισε στο Παρίσι, την πόλη τον είχε εξουθενώσει πνευματικά και σωματικά. Στην αδερφή του, Wil, είχε πει πώς ζωγράφισε τον εαυτό του: «ρυτίδες στο μέτωπο και γύρω από στόμα, ανέκφραστο πρόσωπο, πολύ κόκκινα γένια, αρκετά ατημέλητος και θλιμμένος».

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ ΣΤΟ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

Το Μουσείο Βαν Γκογκ περιλαμβάνει κυρίως έργα του Ολλανδού ζωγράφου Βίνσεντ βαν Γκογκ αλλά και άλλων σύγχρονών του καλλιτεχνών. Περιέχει τη μεγαλύτερη συλλογή πινάκων του βαν Γκογκ σε όλο τον κόσμο. Το 2017 ήταν το μουσείο με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Ολλανδία, με 2,26 εκατομμύρια επισκέπτες. Website: https://www.vangoghmuseum.nl/ 

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *