Ο Σεξισμός και τα στερεότυπα για τους ρόλους του φύλου (της Νάγιας Κουναλάκη – Γ’ Γυμνασίου)

Ο όρος σεξισμός αναφέρεται σε κάθε πράξη, χειρονομία, οπτική αναπαράσταση, προφορικό ή έγγραφο λόγο, πρακτική ή συμπεριφορά, που βασίζεται στην ιδέα ότι ένα πρόσωπο ή μία ομάδα προσώπων υπερέχει λόγω του φίλου του. Ο ορισμός αυτός επικυρώθηκε με τη Σύσταση 1 της Επιτροπής Υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου ορίζεται ο σεξισμός ως παθολογική συμπεριφορά και εκδίδονται κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπισή του.

Πρόκειται για μια έμφυλη διάκριση, μια προκατάληψη σχετικά με το βιολογικό ή κοινωνικό ρόλο του φύλου ενός ατόμου, που συνδέεται άμεσα με τα στερεότυπα και τους ρόλους των φύλων, εστιάζοντας στην πεποίθηση ότι το ένα φύλο είναι ανώτερο από το άλλο, προτάσσοντας την πολιτισμική πεποίθηση ότι οι άνδρες είναι κοινωνικά πιο πολύτιμοι και ικανότεροι από τις γυναίκες σε πολλές δραστηριότητες. Ωστόσο, ο ακραίος σεξισμός μπορεί να υποθάλπει τη γονεϊκή αποξένωση, τη σεξουαλική παρενόχληση, τον βιασμό και άλλες μορφές βίας. Επίσης, πρέπει να αναφέρουμε μία εκδοχή του σεξισμού, τον ετεροσεξισμό, που αναφέρεται στην εχθρότητα των ετεροφυλόφιλων εναντίον των ομοφυλόφιλων και στις διακρίσεις που απορρέουν από αυτήν την εχθρότητα κατά των ανθρώπων με διαφορετικότητα.

Πώς εκδηλώνεται ο σεξισμός; Εκδηλώνεται σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο προκαλώντας την παραβίαση της αξιοπρέπειας ή των δικαιωμάτων, τη σωματική η ψυχολογική ή κοινωνικοοικονομική βλάβη και τη δημιουργία ενός εξευτελιστικού ή προσβλητικού, εχθρικού περιβάλλοντος, που εμποδίζει την αυτονομία και την πλήρη εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων διατηρώντας τα στερεότυπα των φύλων.

Τα στερεότυπα σχετικά με τα φύλα διαιωνίζουν την άνιση μεταχείριση ανδρών και γυναικών. Οι γυναίκες που αμφισβητούν τον υποτιθέμενο προορισμό τους στην κοινωνία, μπορεί να αντιμετωπίζονται με σεξιστική και μισογυνική συμπεριφορά. Οι άνδρες που θέτουν σε αμφισβήτηση τις κυρίαρχες αντιλήψεις για την αρρενωπότητα, μπορεί να αντιμετωπίζονται αρνητικά.

Ο σεξισμός βλάπτει. Προκαλεί αισθήματα αναξιότητας, αυτολογοκρισία καθώς και αλλαγή στη συμπεριφορά και επιδείνωση της ψυχικής υγείας. Ο σεξισμός βρίσκεται στη ρίζα του ζητήματος της ανισότητας των φύλων και επηρεάζει σε δυσανάλογο βαθμό τις γυναίκες όλων των ηλικιών.

Πώς εκφράζεται ο σεξισμός; Με ποικίλους τρόπους. Μπορεί να πάρει τη μορφή απειλών, να προκαλεί άλλες φορές αίσθημα ντροπής στη γυναίκα, άλλοτε να την εξαιρεί από δραστηριότητες και να την κάνει αόρατη, να την υποτιμά, να τη σεξουαλικοποιεί. Άλλες πάλι φορές, να χρησιμοποιείται απέναντί της σεξιστική γλώσσα, υποτιμητικά σχόλια για το φύλο της ή πονηρά σχόλια για την εμφάνισή της, αλλά και να κλείνει τα μάτια στη βία κατά του φύλου της.

Πώς αντιμετωπίζεται όμως ο σεξισμός; Το Συμβούλιο της Ευρώπης υποστηρίζει ότι χρειάζεται νομοθεσία που ορίζει και ποινικοποιεί τον σεξισμό. Κεντρικό ρόλο στην καταπολέμηση του σεξισμού διαδραματίζει η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κοινού με την προώθηση στοχευμένης καμπάνιας που μπορεί να γίνει με τους εξής τρόπους: (α) με συλλογή συγκεκριμένων δεδομένων που αφορούν τη σεξιστική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, (β) με επανεκτίμηση των στερεοτύπων που προβάλλονται στα σχολικά βιβλία, (γ) να επανεξεταστούν συνολικά διοικητικές πράξεις και νομοθεσίες, ώστε να εντοπιστούν προβλήματα στις διατυπώσεις και να απαλειφθούν.

Πηγές:

Νάγια Κουναλάκη – Γ’ Γυμνασίου

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *